Kategori arşivi: Enerji Verimliliği

Yenilenebilir Enerji ve Sürdürülebilir Kalkınmanın Önemi

Şehirleşme sürecinin, şehirleri daha rekabetçi, yaşanabilir ve sürdürülebilir bir niteliğe
kavuşturacak biçimde yönetilmesi, ülkemizin kalkınma hedeflerine ulaşmasına önemli katkı sağlayabilecektir.

Kalkınma hedeflerine tam olarak ulaşılabilmesi, kalkınmanın sürdürülebilir olması ve refahın yaygınlaştırılması, insanların bulundukları mekanlarda yaşam kalitesinin ve yaşanabilirlik standartlarının çevreye duyarlı bir şekilde yükseltilmesi halinde mümkün olabilecektir.

Enerji; üretim ve kullanımı zorunlu olan bir girdi ve toplumların refah düzeylerinin yükseltilmesi için gerekli bir hizmet aracı olarak ekonomik ve sosyal kalkınmanın temel taşlarından en önemlisidir.

Kişi başına üretilen-tüketilen enerji miktarı toplumların gelişmişlik seviyesinin bir göstergesi olarak kabul edilmektedir.

Hızla büyümekte olan enerji talebinin karşılanabilmesi için petrol, doğal gaz ve taşkömürü
ithalatı sürekli artmaktadır. Bu durum enerjide yüksek oranlı dışa bağımlılığın sürmesine yol açmakta, cari işlemler dengesi ve enerji arz güvenliği üzerinde baskı oluşturmaktadır.

Özellikle yenilenebilir enerji kaynaklarının hem birincil enerji arzı hem de elektrik üretimi amacıyla değerlendirilmesi sürdürülebilir kalkınmanın temini açısından önem taşımaktadır.

Enerji alanındaki son verilere baktığımızda doğalgaz ithalatımızın 47 milyar metreküp olduğunu görüyoruz. Ülkemiz 2013 yılında enerji ithalatına 56 milyar dolar döviz ödemek zorunda kalmış ve bu paranın 26 milyar dolar ile petrolden sonraki en büyük ithalat kalemini doğalgaz faturası oluşturmuştur.
Enerjide dış bağımlılığı nerede ise yüzde 95’i aşan ülkemizin, son on yılda bu dış bağımlılığa ödediği fatura 385 milyar dolara ulaşmıştır. Hem dış ticaret ve hem de cari açığın nerede ise tamamını enerji ithalatının oluşturduğu bilinmektedir.

Türkiye 2010-2013 yılları arasında dört yılda 234 milyar dolar cari açık vererek yabancı sermaye ihtiyacında sürdürülemez bir noktaya geldiğini göstermektedir.
Doğalgaz ithalatının yüzde 48’ inin (21,6 milyar metreküp) elektrik üretiminde kullanılıyor olması ve enerji faturasının düşürülmesinin aynı zamanda ekonomide dış açığın ve yabancı sermaye bağımlılığının da bitirilmesi anlamına geldiği açıkça görülmektedir.

Enerji üretimi, ısınma, ulaşım gibi “yakmaya” dayanan insan faaliyetleri atmosferde CO2 ve diğer “sera gazlarının” birikimine bunlar da yeryüzünün ısısını hapsederek küresel ısınmaya yol açmaktadır. Konvansiyonel enerji hammaddelerinin enerji üretiminde çevre kirliliği ve atmosferde sera etkisi yaratması önemli bir sorun olarak gündemde yer almaktadır.

Bu olgunun sonuçları, kutuplardaki ve yüksek irtifalardaki buzulların erimesiyle deniz seviyesinin yükselmesi; ani ısı değişimleri sonucu kasırgalar, seller veya aşırı kuraklık; bitki, hayvan ve bakteri türlerinin yok olmasıdır. Ve bu sonuçlar kendilerini göstermeye başlamışlardır.

Fosil yakıt kullanımına bağlı olarak artış gösteren atmosferdeki CO2 yoğunluğu psikolojik baraj olarak kabul edilen 400 ppm seviyesine dayanmış durumdadır.

Küresel ısınmanın olası sonuçlarının, giderek çevre alanındaki en temel sorunu oluşturmaya başlaması karşısında, 1992 Rio Çevre ve Kalkınma Konferansı’ nda “İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi” imzaya açılmıştır.

Türkiye 4990 sayılı kanun ve 11 Kasım 2003 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’ ne, 5836 sayılı kanun ve 13 Mayıs 2009 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile de bu sözleşme kapsamındaki Kyoto Protokolü’ ne
katılmış bulunmaktadır.

Sözleşmenin amacı; sera gazlarının atmosferdeki konsantrasyonunun iklim sistemi üzerindeki tehlikeli insan kaynaklı etkisini önleyecek bir seviyede sabit tutulmasını sağlamaktır.

Enerji kullanımında yenilenebilir kaynaklardan yararlanılması ve toplam enerji kullanımında yenilenebilir enerjinin payının arttırılması katılmış olduğumuz Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’ nin amacını gerçekleştirmede en önemli eylem olarak gündemde bulunmaktadır.

Türkiye Ulusal İklim Değişikliği Strateji Belgesi ile;

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’ nin temel ilkelerinden biri olan “ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluklar” çerçevesinde küresel iklim değişikliği ile mücadele çabalarına imkanları ölçüsünde katkıda bulunmayı bir hedef olarak belirlemiştir.

18.05.2009 tarihli Elektrik Enerjisi Piyasası ve Arz Güvenliği Strateji Belgesine göre 2023 yılına kadar; Ekonomik HES potansiyelin (135 milyar kWh) tamamının kullanılması, RES kurulu gücünün 20.000 MW’a çıkarılması, Güneş enerjisinden elektrik üretiminin özendirilmesi için gerekli çalışmaların yapılması, Güneş kurulu gücünün kademeli olarak 3.000 MW’a çıkarılması 600 MW JES Kurulu gücüne ulaşılması, Yenilenebilir enerji kaynaklarının elektrik enerjisi üretimi içerisindeki payının en az %30 düzeyine çıkarılması, hedeflenmiştir.

Diğer bazı ülkelerin taahhütleri; AB, yenilenebilir enerji kullanımını yüzde 27 seviyelerine yükseltme ve yüzde 30 oranında da enerjide verimliliği arttırma sözü verdi.
Danimarka 2020’ ye kadar karbon emisyonunu yüzde 40’ a kadar düşürerek 2050’ ye kadar da fosil yakıtlardan tamamen vazgeçeceğini açıkladı. İzlanda fosil yakıtları tamamen bırakma sözü verdi. Meksika, Nikaragua, Şili ve Kosta Rika, 2018-2025 yıllarına kadar enerji arzının yarısından fazlasının yenilenebilir enerji olacağını açıkladı. Etiyopya 2025 yılına kadar karbon emisyonlarını sıfırlayacağını bildirdi.

Özet: Yenilenebilir enerji kaynakları; sera gazı emisyon değerlerinin yok denecek kadar az olması, yerli olması ve ekonomik, sosyal ve siyasi açıdan yüksek ulusal fayda sağlaması ile ülkemiz için stratejik bir değere sahip bulunmaktadır.

Elektrik Enerjisi Kullanımında Alınacak Tedbirler

Basınçlı hava sistemlerinde:

  • Kaçakların periyodik olarak kontrol edilmesi
  • Kompresörlerin boşta çalışma sürelerinin asgariye indirilmesi,
  • Kompresöre giren havanın kuru, temiz ve soğuk olmasının sağlanması,
  • Dağıtım hatlarındaki basınç kayıplarının azaltılması
  • Atık ısı geri kazanımı
  • Değişken hız sürücüsü ve yüksek verimli motor kullanımı

 

Elektrik sistemlerinde:

  • Pompa ve fanlarda değişken hız sürücülerinin kullanılma imkanları,
  • Elektrik motorlarının ihtiyaca uygun kapasitede seçilmesi,
  • Yeni alımlarda verimlilik sınıfı yüksek elektrik motorlarının alımı,
  • Eskiyen pompaların iç yüzeylerinin kaplanması ve elden geçirilmesi
  • Kullanılmayan elektrikli ekipmanların kapalı tutulması,
  • Merkezi ve/veya lokal düzeyde güç kompanzasyonu yapılması,
  • Elektrik tarifelerinin dikkatli izlenmesi ve anlaşma gücünün aşılmaması,
  • Puant yük durumunda devre dışı bırakılabilecek elektrikli ekipmanların belirlenmesi,

 

Aydınlatma Sistemlerinde:

  • Mevcut akkor Flamanlı lâmbalar yerine kompakt flüoresan lâmbalar kullanılması
  • Manyetik balastlı flüoresan lâmbalar yerine elektronik balastlı yüksek verimli flüoresan veya ledli lâmbalar kullanılması
  • Aydınlatma armatürlerinin temiz tutulması
  • Işık geçirgenliğini önemli ölçüde engelleyen armatürler yerine yüksek yansıtıcılı armatürler kullanılması
  • Yüksek aydınlatma seviyesinden kaçınılması
  • Hareket, ısı veya ışığa duyarlı sensorlu kontrol sistemlerinin kullanılması
  • Gün ışığının avantajlarından yararlanılması
  • İç aydınlatmada birden fazla armatür bulunan bölümlerde uygun şekilde gruplandırma yapılarak ayrı ayrı elle kontrol veya otomatik gün ışığı kontrol sistemleri kullanılması
  • Dış aydınlatmalarda, yüksek basınçlı sodyum buharlı ve/veya kompakt flüoresan lambalar kullanılmalıdır.
  • Garaj, stok alanları ve depolar, kullanılmayan mekanlar, merdivenler, park ve salonlarda gereksiz aydınlatmalardan kaçınılmalıdır.

Isı Enerjisi Kullanımında Alınacak Tedbirler

İklimlendirme sistemlerinde :

  • Isıtıcı bataryalarının ve filtrelerin temiz tutulması,
  • Kontrol dışı hava sızıntılarının azaltılması
  • Havalandırma ve iklimlendirme kanallarının yalıtımı
  • Değişken hız sürücüsü kullanımı
  • Atık ısı geri kazanım

Genel proses işlemlerinde :

  • Kullanılmayan elektrikli alet ve teçhizatların kapatılması,
  • Olabildiğince tam kapasitede çalışılması,
  • 50ºC’nin üzerinde yüzey sıcaklığı olan yerlerin yalıtımının ekonomik olup
  • olmadığının analiz edilmesi

Kurutma proseslerinde :

  • Atık gazlardaki nem miktarının optimize edilmesi,
  • Ön kurutma imkânlarının araştırılması,
  • Aşırı kurutmadan kaçınılması,
  • Isı yalıtımı,
  • Isıtıcıların ve filtrelerin temiz tutulması,
  • Mümkün olan yerlerde havanın yeniden sirküle edilmesi
  • Eksoz gazlarının atık ısılarının kullanılması

Isı enerjisi dağıtım sistemlerinde:

  • Dağıtım hatlarındaki basınç kayıplarının azaltılması
  • Boru sistemlerinin, vana ve flanşların yalıtılması ve kontrolü,
  • Buhar kapanlarının düzenli kontrolü ve bakımı,
  • Atık ısıların kullanılması,

Fırınlarda:

  • Yalıtım optimizasyonu ve sızdırmazlığın sağlanması,
  • Yanma havası optimizasyonu,
  • Isı iletiminde etkinliğin artırılması,
  • Olabildiğince azamî kapasitede yükleme yapılması,
  • Taşıyıcı olarak hafif malzemelerin kullanılması,
  • Atık ısıların değerlendirilmesi,
  • Kesikli çalışan fırınlarda yükleme ve boşaltma için fırın kapılarının açık tutulma sürelerinin asgarî düzeyde olması

Kazanlarda:

  • Yanma kontrolü ve yanmanın optimizasyonu,
  • Otomatik modülasyonlu brülörlerin kullanılması
  • Isı yalıtımı,
  • Isı transfer yüzeylerinin temiz tutulması,
  • Atık ısıların kullanımı
  • Buhar kazanlarında kondens geri dönüşünün artırılması ve blöf kayıplarının azaltılması,